Trong bối cảnh chính sách biên mậu từ phía Trung Quốc liên tục điều chỉnh và chi phí logistics duy trì ở mức cao, hoạt động xuất nhập khẩu qua cửa khẩu Chi Ma trong quý I/2026 vẫn ghi nhận sự bứt phá mạnh mẽ. Tuy nhiên, đằng sau những con số tăng trưởng ấn tượng là yêu cầu cấp bách về việc nâng cao hiệu quả quản trị thuế và hiện đại hóa quy trình nghiệp vụ.
Thực tiễn dòng chảy thương mại
Thực tế tại địa bàn quản lý của Hải quan cửa khẩu Chi Ma (Chi cục Hải quan khu vực VI) những tháng đầu năm cho thấy một kịch bản thích ứng đầy chủ động trước những biến động phức tạp của thị trường toàn cầu. Dù kinh tế thế giới phục hồi chậm và chi phí logistics vẫn ở mức cao do biến động giá nhiên liệu, hoạt động ngoại thương tại đây vẫn giữ được nhịp độ sôi động.
Tại khu vực cửa khẩu, việc phía Trung Quốc liên tục điều chỉnh chính sách quản lý biên mậu, thắt chặt kiểm soát chất lượng và yêu cầu khắt khe về truy xuất nguồn gốc đối với nông sản nhập khẩu đã tạo ra những điểm nghẽn trực tiếp lên tiến độ thông quan các mặt hàng chủ lực.
Thực tế cho thấy, dù chịu ảnh hưởng gián đoạn từ kỳ nghỉ Tết Nguyên đán khiến lưu lượng hàng hóa có thời điểm sụt giảm so với cuối năm 2025 nhưng Hải quan cửa khẩu Chi Ma đã nhanh chóng bắt nhịp lại đà tăng trưởng nhờ sự chủ động trong điều hành và linh hoạt trong hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện thủ tục.
Số liệu thực tế phản ánh một bức tranh tăng trưởng tích cực khi Hải quan cửa khẩu Chi Ma đã làm thủ tục cho 425 doanh nghiệp với tổng số 6.580 bộ tờ khai, đạt mức tăng 22% so với cùng kỳ năm 2025. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 179 triệu USD, ghi nhận mức tăng trưởng đột phá 63,5%.
Trong cơ cấu hàng hóa, xuất khẩu đạt 40 triệu USD với các mặt hàng nông sản truyền thống như sầu riêng, dưa hấu, ngó sen, hạt tiêu, bột sắn, nhựa thông. Ở chiều nhập khẩu chiếm ưu thế với 139,7 triệu USD, tập trung vào máy móc, vải các loại và hàng gia dụng.
Đáng chú ý, hoạt động hàng hóa chuyển cửa khẩu đang đóng vai trò là trụ cột về giá trị tại địa bàn với 9.423 tờ khai và tổng kim ngạch lên tới 2.789 triệu USD. Các nhóm hàng linh kiện ô tô, linh kiện điện tử của các tập đoàn lớn mở tờ khai tại nơi khác nhưng chọn thông quan qua Chi Ma đã khẳng định uy tín và năng lực giải quyết thủ tục của đơn vị.
Sự nhộn nhịp này còn được minh chứng qua con số 14.799 lượt phương tiện vận tải và hơn 74.500 lượt hành khách xuất nhập cảnh, đặt ra bài toán lớn về năng lực giám sát và điều tiết giao thông tại khu vực bến bãi.
Thành công nổi bật trong giai đoạn này là sự bứt phá về số thu ngân sách nhà nước khi đạt tới 311,7 tỷ đồng, tăng 169% so với cùng kỳ năm 2025. Với kết quả này, đơn vị đã hoàn thành 33% chỉ tiêu được giao. Kết quả này khẳng định, thay vì ngồi chờ, đơn vị đã chủ động thành lập Tổ thu ngân sách chuyên trách và cử các đoàn công tác trực tiếp đến tận trụ sở doanh nghiệp có kim ngạch lớn để vận động mở tờ khai tại địa bàn. Cách làm này không chỉ giúp ổn định nguồn thu mà còn tạo sự gắn kết thực chất giữa cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp.
Số hóa để hóa giải rào cản
Trao đổi với phóng viên, ông Đoàn Tuấn Anh, Phó Đội trưởng Hải quan cửa khẩu Chi Ma cho biết, bên cạnh những điểm sáng về tăng trưởng, thực tiễn quản trị tại Chi Ma vẫn đang đối diện với những nút thắt về nợ thuế và rủi ro gian lận thương mại vốn tiềm ẩn nhiều diễn biến phức tạp.
Được biết, tổng nợ thuế quá hạn hiện nay đang ở mức 67,5 tỷ đồng. Trong số đó, có tới 48 tỷ đồng là nợ khó thu hồi từ các doanh nghiệp không còn hoạt động sản xuất kinh doanh tại địa điểm đăng ký; khoản nợ có khả năng thu hiện ở mức 19,5 tỷ đồng, chủ yếu liên quan đến việc ấn định thuế giá trị gia tăng đối với mặt hàng nguyên liệu thuốc bắc.
Để nhiệm vụ này đạt kết quả, đơn vị đã triển khai quyết liệt kế hoạch đôn đốc thu hồi nợ, áp dụng các biện pháp mạnh như cưỡng chế hoãn xuất cảnh đối với người đại diện pháp luật, qua đó thu hồi được 8,5 tỷ đồng nợ cũ và mới phát sinh từ đầu năm.
Ngoài ra, công tác đấu tranh chống buôn lậu cũng được đơn vị thực hiện với 53 lượt tuần tra, xử lý 29 vụ vi phạm, truy thu thuế và phạt vi phạm hành chính hơn 229 triệu đồng. Đối với hệ thống phân luồng tờ khai phản ánh rõ nét tư duy quản trị hiện đại trong việc ưu tiên tối đa luồng Xanh cho hàng xuất khẩu đạt tỷ lệ 90,3% để hỗ trợ nông sản, nhưng lại siết chặt kiểm soát luồng Vàng đối với hàng nhập khẩu lên tới 95,6% để ngăn chặn các hành vi gian lận về trị giá, mã số thuế và xuất xứ hàng hóa.
Đặc biệt, việc tham vấn giá đối với 43 tờ khai và bác bỏ trị giá khai báo 7 trường hợp đã đóng góp thêm cho ngân sách hơn 60 triệu đồng, cho thấy sự sắc sảo trong nghiệp vụ kiểm tra sau thông quan.
Nhận định mục tiêu trong quý II, ông Đoàn Tuấn Anh nhấn mạnh việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ như seal định vị điện tử, hệ thống camera giám sát và các phần mềm quản lý phương tiện sẽ là chìa khóa để hiện thực hóa mô hình Hải quan thông minh.
Nhiệm vụ trọng tâm không chỉ là hoàn thành các mục tiêu đề ra, mà còn phải chủ động nắm bắt các thay đổi chính sách từ phía Trung Quốc “từ sớm, từ xa” để tư vấn kịp thời cho doanh nghiệp, đảm bảo dòng chảy thương mại qua cửa khẩu Chi Ma luôn thông suốt.
Cũng theo ông Đoàn Tuấn Anh, đơn vị cũng đang tích cực rà soát các điều kiện kinh doanh kho bãi và nâng cấp chất lượng điều hành cấp cơ sở (CDCI) sẽ là nền tảng bền vững để Hải quan Chi Ma hóa giải các rào cản kỹ thuật. Hải quan cửa khẩu Chi Ma tin tưởng, đơn vị đang nỗ lực xây dựng một môi trường hải quan minh bạch, kỷ cương, góp phần thúc đẩy kinh tế cửa khẩu của tỉnh Lạng Sơn phát triển tương xứng với tiềm năng.
